Pomoc covidowa dla Artemis: berliński klub dostał ponad 1,75 mln euro

Pomoc covidowa dla Artemis wyniosła ponad 1,75 mln euro, a wypłacenie pieniędzy spółce prowadzącej jeden z najbardziej znanych domów publicznych w Berlinie potwierdziła Investitionsbank Berlin. Środki pochodziły z kilku federalnych programów uruchomionych podczas pandemii i były przekazywane pomiędzy sierpniem 2020 roku a czerwcem 2022 roku.

Sprawa wywołuje duże emocje, ponieważ pomoc otrzymała firma prowadząca ogromny klub saunowy i dom publiczny, podczas gdy wiele pracujących w branży seksualnej kobiet miało problemy z uzyskaniem własnego wsparcia. Jednocześnie przepisy dotyczące niemieckich programów pomocowych wyraźnie obejmowały legalnie działające domy publiczne, które musiały zostać zamknięte na podstawie przepisów pandemicznych.

Oznacza to, że sama pomoc covidowa dla Artemis nie jest dowodem oszustwa ani nieprawidłowości. Nadal nie wiadomo jednak, czy spółka będzie mogła zatrzymać całą wypłaconą sumę po ostatecznym rozliczeniu programów pomocowych.

Najważniejsze informacje

Pomoc covidowa dla Artemis: jakie kwoty wypłacono?

Informacje o wypłatach zostały ujawnione na podstawie unijnej bazy przejrzystości pomocy publicznej. Baza umożliwia sprawdzenie między innymi nazwy beneficjenta, wysokości przyznanej pomocy, regionu, rodzaju działalności oraz podstawy udzielenia wsparcia.

Według zestawienia opublikowanego przez niemieckie media pomoc covidowa dla Artemis została wypłacona w kilku dużych transzach. Suma pięciu wskazanych kwot wynosi dokładnie 1 752 829 euro.

Największa część pomocy przypadła na 2021 rok. Dwie wypłaty z marca i czerwca miały łączną wartość ponad 1,14 mln euro. Ostatnia z wymienianych transz, wynosząca ponad 300 tys. euro, została wykazana w czerwcu 2022 roku.

Warto podkreślić, że kwoty były wypłacane w euro, a nie w dolarach, jak mogłoby wynikać z niektórych automatycznych tłumaczeń niemieckich artykułów. Informacje o kwotach zostały przedstawione w publicznej europejskiej bazie pomocy państwa.

Investitionsbank Berlin potwierdziła przekazanie pieniędzy

Investitionsbank Berlin potwierdziła niemieckim mediom, że jako właściwa instytucja kraju związkowego Berlin zatwierdziła i wypłaciła środki widoczne w unijnej bazie. Pomoc covidowa dla Artemis była częścią ogólnoniemieckich programów przygotowanych dla przedsiębiorstw dotkniętych zamknięciami i spadkiem obrotów.

IBB nie ujawniła jednak, czy rozliczenie Artemis GmbH zostało już zakończone. Bank tłumaczy, że ze względu na ochronę danych i tajemnicę dotyczącą pojedynczych wnioskodawców nie może informować o aktualnym stanie kontroli konkretnej firmy.

Również przedstawiciel Artemis GmbH nie przekazał szczegółów dotyczących sposobu wykorzystania pieniędzy ani ewentualnego zwrotu części środków. Według relacji niemieckich mediów kierownictwo spółki po konsultacji z prawnikiem odmówiło odpowiedzi na szczegółowe pytania.

Brak publicznej informacji o zakończeniu kontroli nie oznacza, że pomoc covidowa dla Artemis została wypłacona bez sprawdzania. Nie oznacza również, że firma będzie musiała cokolwiek zwrócić. Na obecnym etapie obu tych wersji nie można potwierdzić.

Czy pomoc covidowa dla Artemis była zgodna z zasadami?

Najważniejszy fakt w tej sprawie jest często pomijany w emocjonalnych komentarzach: niemieckie zasady pomocy pandemicznej wyraźnie obejmowały domy publiczne, kluby seksualne i podobne przedsiębiorstwa.

W oficjalnych wyjaśnieniach dotyczących pomocy listopadowej i grudniowej wprost wymieniono miejsca świadczenia usług seksualnych oraz domy publiczne jako firmy bezpośrednio dotknięte nakazem zamknięcia. Były one traktowane podobnie jak restauracje, bary, kluby nocne, sauny, siłownie, kina, parki rozrywki czy zakłady kosmetyczne.

Powód był prosty. Przedsiębiorstwa te nie mogły normalnie funkcjonować z powodu decyzji władz, dlatego mogły ubiegać się o rekompensatę utraconych przychodów albo pokrycie części kosztów stałych. W przypadku kolejnych programów znaczenie miała między innymi skala spadku obrotów w porównaniu z okresem sprzed pandemii.

Pomoc covidowa dla Artemis nie była więc wyjątkiem stworzonym specjalnie dla tej firmy. Artemis GmbH działała jako zarejestrowane przedsiębiorstwo i mogła złożyć wniosek na zasadach obowiązujących inne legalne firmy objęte zamknięciem.

Nie przesądza to jednak jeszcze, że ostateczna wysokość wszystkich wypłat była prawidłowa. W programach pomocowych najpierw wypłacano środki na podstawie prognozowanych strat i kosztów, a później przeprowadzano końcowe rozliczenia oparte na rzeczywistych danych finansowych.

Jeśli ostateczny spadek obrotów był mniejszy od przewidywanego, przedsiębiorstwo mogło zostać zobowiązane do zwrotu części pomocy. Jeśli warunki programu zostały spełnione, firma mogła zachować przyznane środki.

Pomoc covidowa dla Artemis budzi kontrowersje

Najwięcej krytyki nie dotyczy samej możliwości ubiegania się o pieniądze, lecz konstrukcji całego systemu. Milionowe środki trafiły do spółki zarządzającej obiektem, podczas gdy wiele kobiet pracujących w branży seksualnej znalazło się w bardzo trudnej sytuacji finansowej.

Według informacji przedstawianych przez Artemis kobiety świadczące usługi w klubie nie są pracownicami spółki, ale działają jako samodzielne przedsiębiorczynie i rozliczają się na własny rachunek. Oznacza to, że pomoc dla Artemis GmbH oraz ewentualna pomoc dla poszczególnych kobiet były dwoma odrębnymi sprawami.

Nie można zatem automatycznie zakładać, że pomoc covidowa dla Artemis została przekazana kobietom pracującym w tym miejscu. Nie ma również publicznych danych, które pozwalałyby ustalić, ile z nich wystąpiło o własne wsparcie jako osoby samozatrudnione i ile takich wniosków zostało zaakceptowanych.

W dokumentach Bundestagu z okresu pandemii zwracano uwagę, że wiele osób wykonujących pracę seksualną miało problemy z uzyskaniem pomocy. Wśród przeszkód wymieniano brak oficjalnego meldunku, rachunku bankowego, numeru ubezpieczenia społecznego albo formalnej rejestracji działalności.

Przedstawicielka społecznego skrzydła CDU oceniła, że wypłaty dla takich przedsiębiorstw powinny być szczegółowo kontrolowane. Jednocześnie przyznała, że wsparcie dla legalnie działających domów publicznych samo w sobie nie było sprzeczne z przepisami.

Czy 1,75 mln euro trzeba będzie zwrócić?

To obecnie najważniejsze pytanie, na które nie ma publicznej odpowiedzi. Pomoc covidowa dla Artemis jest widoczna w unijnej bazie jako przyznana i wypłacona, ale rejestr przejrzystości nie pokazuje pełnego przebiegu późniejszej kontroli.

Nie dowiemy się z niego, czy przedsiębiorca przedstawił już wszystkie końcowe rozliczenia, czy urząd zatwierdził ostateczną kwotę ani czy wydano decyzję o ewentualnym zwrocie.

Investitionsbank Berlin nadal prowadzi rozliczenia różnych programów z lat 2020–2022. Podobne kontrole dotyczą tysięcy firm, które podczas pandemii otrzymały zaliczki obliczane na podstawie przewidywanego spadku przychodów.

Dopóki IBB albo sama firma nie poinformują o wyniku końcowego postępowania, nie należy twierdzić, że pieniądze zostały przyznane bezprawnie. Nie należy również przesądzać, że cała kwota na pewno pozostanie w spółce.

Artemis wcześniej otrzymał pieniądze od Berlina, ale z innego powodu

W niektórych materiałach obecna pomoc covidowa dla Artemis jest zestawiana z wcześniejszym odszkodowaniem wypłaconym przez Berlin po ogromnej policyjnej akcji z 2016 roku. Są to jednak dwie całkowicie różne sprawy prawne.

W kwietniu 2016 roku policja, służby celne i prokuratura przeprowadziły szeroko zakrojoną kontrolę w Artemis. Władze publicznie mówiły wtedy o bardzo poważnych podejrzeniach dotyczących właścicieli. Ostatecznie sąd nie dopuścił aktu oskarżenia, a część wypowiedzi prokuratury została uznana za bezpodstawną i naruszającą prawa przedsiębiorców.

Berlin zawarł później porozumienie z właścicielami i wypłacił im odszkodowanie. Pieniądze te nie były dotacją gospodarczą ani pomocą dla domu publicznego, lecz rekompensatą związaną z działaniami organów państwowych.

Nie należy więc dodawać odszkodowania do pomocy pandemicznej i przedstawiać całej sumy jako jednego pakietu wsparcia dla firmy. Pomoc covidowa dla Artemis była przyznawana według federalnych programów gospodarczych, natomiast odszkodowanie wynikało z oddzielnego sporu sądowego.

Co to oznacza dla Polaków w Niemczech?

Sprawa jest ważna nie tylko ze względu na charakter działalności Artemis. Pokazuje również, jak działała pomoc covidowa w Niemczech i dlaczego kwota widoczna w publicznym rejestrze nie zawsze jest równoznaczna z ostatecznie rozliczoną pomocą.

Wielu polskich przedsiębiorców, właścicieli restauracji, sklepów, firm usługowych i jednoosobowych działalności gospodarczych również korzystało z niemieckich programów wsparcia. Część z nich dopiero po kilku latach otrzymywała końcowe decyzje, wezwania do uzupełnienia dokumentów albo żądania zwrotu nadpłaconych środków.

Pomoc covidowa dla Artemis pokazuje także znaczenie publicznych baz danych. Większe dotacje państwowe mogą być widoczne w europejskim rejestrze, dzięki czemu media i obywatele mogą sprawdzać, komu, kiedy i w jakiej wysokości przyznano środki.

Rejestr nie daje jednak dostępu do deklaracji podatkowych, faktur, umów ani końcowych decyzji dotyczących konkretnej firmy. Z tego powodu na podstawie samej kwoty nie można stwierdzić, czy przedsiębiorca spełnił wszystkie warunki i czy ostateczne rozliczenie zostało zakończone.

Co zrobić teraz?

• Nie wyciągaj pochopnych wniosków. Informacja o wypłacie 1,75 mln euro nie oznacza automatycznie oszustwa ani wyłudzenia.
• Obserwuj dalsze informacje IBB. Kluczowe będzie ustalenie, czy pomoc covidowa dla Artemis została już końcowo rozliczona.
• Sprawdzaj źródła. Najważniejsze informacje pochodzą z unijnej bazy przejrzystości, oficjalnych zasad programów i stanowiska Investitionsbank Berlin.
• Oddzielaj firmę od osób samozatrudnionych. Dotacja dla Artemis GmbH nie jest tym samym co pomoc dla kobiet świadczących usługi na własny rachunek.
• Jeżeli sam otrzymałeś pomoc pandemiczną, zachowaj dokumenty. Decyzje, zestawienia obrotów, faktury i korespondencja z doradcą podatkowym mogą być potrzebne podczas końcowej kontroli.

FAQ: pomoc covidowa dla Artemis

Ile pieniędzy otrzymała Artemis GmbH?

Pomoc covidowa dla Artemis wyniosła według wykazanych kwot 1 752 829 euro. Pieniądze były przekazywane w kilku transzach od sierpnia 2020 roku do czerwca 2022 roku. Największa pojedyncza kwota wyniosła 626 643 euro. Wypłaty zatwierdziła Investitionsbank Berlin w ramach federalnych programów pomocowych.

Czy domy publiczne mogły otrzymywać pomoc covidową?

Tak. Oficjalne zasady dotyczące pomocy listopadowej i grudniowej wprost wymieniały domy publiczne, miejsca świadczenia usług seksualnych i podobne przedsiębiorstwa jako bezpośrednio dotknięte nakazami zamknięcia. Legalnie działające firmy mogły składać wnioski, jeśli spełniały pozostałe warunki. Sam charakter działalności nie wykluczał przedsiębiorstwa z programu.

Czy pomoc covidowa dla Artemis oznacza, że doszło do oszustwa?

Nie. Publiczne dane potwierdzają wypłatę środków, ale nie zawierają informacji o stwierdzeniu przestępstwa albo wyłudzenia. Nie wiadomo również, czy końcowe rozliczenie zostało już zakończone. Dopiero wynik kontroli mógłby potwierdzić, czy konieczny jest zwrot części pieniędzy.

Czy kobiety pracujące w Artemis dostały część pieniędzy?

Nie ma publicznego potwierdzenia, że środki wypłacone Artemis GmbH zostały przekazane kobietom świadczącym tam usługi. Według informacji przedstawianych przez klub kobiety działają jako samodzielne przedsiębiorczynie. W praktyce musiały więc ubiegać się o własne wsparcie niezależnie od wniosku spółki zarządzającej obiektem.

Czy Artemis będzie musiał zwrócić część 1,75 mln euro?

Obecnie nie wiadomo. Investitionsbank Berlin nie przekazuje informacji o stanie kontroli pojedynczego beneficjenta, a kierownictwo Artemis GmbH odmówiło komentarza. Możliwe jest zarówno zatwierdzenie pełnej kwoty, jak i nakaz zwrotu jej części, jeśli końcowe dane różnią się od wartości przyjętych we wnioskach.

Czy pieniądze były zapłatą państwa za usługi seksualne?

Nie. Pomoc była przeznaczona na skutki zamknięcia przedsiębiorstwa, utratę obrotów i pokrycie kwalifikowanych kosztów działalności. Państwo nie płaciło za konkretne usługi świadczone w klubie. Programy obejmowały wiele branż, które nie mogły funkcjonować z powodu pandemicznych ograniczeń.

Gdzie można sprawdzić informacje o wypłatach?

Podstawowym źródłem jest publiczna baza przejrzystości pomocy państwa prowadzona przez Komisję Europejską. Można w niej wyszukiwać beneficjentów większej pomocy publicznej. Trzeba jednak pamiętać, że baza nie pokazuje wszystkich dokumentów ani pełnego wyniku końcowego rozliczenia.

Podsumowanie

Pomoc covidowa dla Artemis w wysokości ponad 1,75 mln euro została potwierdzona przez Investitionsbank Berlin i znajduje odzwierciedlenie w publicznej bazie pomocy państwa. Największe wypłaty nastąpiły w 2021 roku, kiedy spółka otrzymała dwie transze o łącznej wartości ponad 1,14 mln euro.

Temat budzi zrozumiałe kontrowersje, ale wymaga spokojnego oddzielenia faktów od emocji. Domy publiczne zostały oficjalnie uwzględnione wśród przedsiębiorstw objętych pandemicznymi zamknięciami i mogły ubiegać się o pomoc na takich samych zasadach jak inne legalne firmy.

Nadal nie wiadomo, czy pomoc covidowa dla Artemis została ostatecznie rozliczona i czy spółka zatrzyma całą kwotę. Do czasu ujawnienia wyniku kontroli nie ma podstaw, aby mówić o wyłudzeniu, ale zasadne pozostaje pytanie, czy system skutecznie wspierał nie tylko duże przedsiębiorstwa, lecz także samozatrudnione osoby, które faktycznie straciły możliwość zarobku.

Źródła

• Komisja Europejska – publiczna baza przejrzystości pomocy państwa
• Investitionsbank Berlin – informacje o pomocy covidowej dla przedsiębiorstw
• Federalny portal pomocy dla firm – przedsiębiorstwa bezpośrednio objęte zamknięciem
• B.Z. Berlin – zestawienie kwot wypłaconych Artemis GmbH i stanowisko IBB
• Deutscher Bundestag – dokument dotyczący sytuacji osób pracujących w branży seksualnej podczas pandemii
• Tagesspiegel – postępowanie dotyczące akcji w Artemis i odszkodowania