Grundsicherung i praca: granica 1 200 € coraz szybciej uderza w pracujących

Grundsicherung i praca mają w założeniu motywować do zwiększania własnych dochodów. Problem w tym, że osoba bez małoletniego dziecka po przekroczeniu 1 200 euro brutto nie otrzymuje już kolejnego procentowego Freibetrag od dodatkowego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej 13,90 euro granicę tę można osiągnąć już przy około 20 godzinach pracy tygodniowo.

Grundsicherung i praca – jak naprawdę działa Freibetrag?

Osoby, które pracują, ale ich dochody nadal nie wystarczają na pokrycie ustawowo wyliczonych potrzeb gospodarstwa domowego, mogą w określonych przypadkach otrzymywać uzupełniające świadczenie z Jobcenter.

Grundsicherung i praca nie wykluczają się więc wzajemnie. Jobcenter nie uwzględnia również całej pensji jako dochodu pomniejszającego świadczenie. Część zarobków pozostaje wolna dzięki Freibeträge.

Dokładne przedziały zostały zapisane w § 11b SGB II.

Grundsicherung i praca: pierwsze 100 € pozostaje wolne

Pierwsze 100 euro miesięcznego dochodu z pracy stanowi podstawowy Freibetrag. Następnie przepisy przewidują kolejne procentowe odliczenia.

Przy 1 200 € standardowy Freibetrag to 348 €

Dla osoby bez małoletniego dziecka standardowe wyliczenie przy dochodzie co najmniej 1 200 euro brutto daje łącznie 348 euro Freibetrag.

Pierwsze 100 euro pozostaje wolne. Następnie dochodzi 84 euro z przedziału 100–520 euro, 144 euro z przedziału 520–1 000 euro oraz 20 euro z części między 1 000 a 1 200 euro.

Grundsicherung i praca po przekroczeniu 1 200 €

Najwięcej kontrowersji pojawia się właśnie po przekroczeniu tej granicy. Osoba bez małoletniego dziecka nie otrzymuje już kolejnego procentowego Freibetrag od dodatkowej części wynagrodzenia.

Nie oznacza to jednak, że każde dodatkowe 100 euro brutto przepada. Wysokość Grundsicherung jest obliczana z uwzględnieniem podatków, składek oraz innych dopuszczalnych odliczeń.

W praktyce oznacza to jednak, że wzrost dochodu może jednocześnie powodować spadek świadczenia i dlatego finansowy efekt dodatkowych godzin pracy może być znacznie mniejszy niż sama kwota dodatkowego wynagrodzenia brutto.

Granica 1 200 € nie nadąża za płacą minimalną

Grundsicherung i praca wyglądają dziś zupełnie inaczej niż kilkanaście lat temu, ponieważ mocno zmienił się poziom wynagrodzeń.

Od 1 stycznia 2026 roku ustawowa płaca minimalna wynosi 13,90 euro brutto za godzinę. Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 14,60 euro.

Aktualne stawki potwierdza Bundesregierung.

Przy 13,90 euro za godzinę osiągnięcie 1 200 euro brutto wymaga około 86 godzin pracy miesięcznie. To niespełna 20 godzin tygodniowo.

Grundsicherung i praca od 2027: granica przyjdzie jeszcze szybciej

Po podniesieniu Mindestlohn do 14,60 euro osiągnięcie 1 200 euro brutto będzie wymagało około 82 godzin pracy miesięcznie.

Oznacza to mniej więcej 19 godzin tygodniowo. Im wyższa płaca minimalna przy niezmienionej granicy, tym szybciej pracownik dochodzi do poziomu, powyżej którego nie otrzymuje już kolejnego procentowego Freibetrag.

Rodzice mają wyższą granicę

Dla osoby mającej małoletnie dziecko albo mieszkającej z nim w Bedarfsgemeinschaft sytuacja jest korzystniejsza.

W takim przypadku ostatni 10-procentowy przedział nie kończy się przy 1 200, lecz przy 1 500 euro brutto.

Potwierdza to bezpośrednio aktualny § 11b ust. 3 SGB II.

Czy większa liczba godzin naprawdę się nie opłaca?

Nie można tego powiedzieć w odniesieniu do każdej osoby. Grundsicherung i praca są rozliczane indywidualnie, a znaczenie mają między innymi wynagrodzenie netto, składki, koszty pracy, sytuacja rodzinna oraz wysokość kosztów mieszkania.

Zwiększenie liczby godzin może również doprowadzić do całkowitego uniezależnienia się od Jobcenter, co oczywiście zmienia całe wyliczenie.

Problemem pozostaje natomiast to, że dodatkowy dochód może równocześnie zmniejszać świadczenie. Dlatego przy niektórych poziomach zarobków wzrost kwoty pozostającej faktycznie w domowym budżecie może być stosunkowo niewielki.

To nie jest problem wyłącznie osób bezrobotnych

W debacie łatwo zapomnieć, że Grundsicherung i praca dotyczą także ludzi, którzy normalnie są zatrudnieni.

Jeżeli wynagrodzenie jest zbyt niskie w stosunku do ustawowo określonych potrzeb gospodarstwa domowego, Jobcenter może uzupełniać dochody.

Takie osoby często określane są jako Aufstocker. Mogą to być osoby pracujące w Teilzeit, osoby samotnie wychowujące dzieci albo rodziny, których dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów życia i mieszkania.

Jak samemu policzyć Freibetrag?

Nie pomyl brutto z netto

Progi 520, 1 000, 1 200 i 1 500 euro odnoszą się do miesięcznego dochodu brutto.

Końcowe wyliczenie świadczenia nie polega jednak na prostym odjęciu całej kwoty brutto od Grundsicherung. Uwzględniane są podatki, obowiązkowe składki oraz inne przewidziane prawem odliczenia.

Dlatego każde konkretne rozliczenie najlepiej sprawdzać w Berechnungsbogen dołączonym do decyzji Jobcenter.

Grundsicherung i praca – czy system powinien się zmienić?

Rosnący Mindestlohn sprawia, że stara nominalna granica zaczyna być osiągana przy coraz mniejszej liczbie godzin.

Krytycy systemu pytają więc, czy progi Freibetrag nie powinny być regularnie aktualizowane razem z płacą minimalną albo poziomem wynagrodzeń.

Z drugiej strony podniesienie Freibeträge oznaczałoby, że część osób mogłaby dłużej pobierać uzupełniające świadczenie pomimo rosnących zarobków, co oznaczałoby dodatkowe wydatki publiczne.

Więcej zmian w Grundsicherung

Nowy system przyniósł również ostrzejsze zasady dotyczące obowiązków wobec Jobcenter. W określonych sytuacjach odmowa konkretnej i odpowiedniej pracy może prowadzić do obniżenia świadczenia.

Więcej na ten temat opisaliśmy w naszym artykule: Grundsicherung w Niemczech – odmowa pracy i sankcje Jobcenter .

Pozostałe najnowsze informacje dotyczące pracy, świadczeń, podatków i życia za Odrą znajdziesz w naszej sekcji wiadomości z Niemiec.