Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech. Gangi rekrutują nawet 13-latków

Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech ponownie staje się tematem gorącej dyskusji. Bundeskriminalamt ostrzega przed nowym zjawiskiem: zorganizowane grupy przestępcze rekrutują przez media społecznościowe nastolatków do wykonywania zleconych aktów przemocy. Wśród werbowanych sprawców mają znajdować się nawet 13-latkowie. Tymczasem zgodnie z niemieckim prawem osoba, która w chwili czynu nie ukończyła 14 lat, nie ponosi odpowiedzialności karnej.

13-latkowie rekrutowani przez gangi przez social media

Najnowszy Bundeslagebild Organisierte Kriminalität za 2025 rok pokazuje zmianę sposobu działania zorganizowanych grup przestępczych.

Według BKA przestępcy coraz częściej wykorzystują internet i media społecznościowe do znajdowania osób gotowych wykonać konkretne zlecenie.

Dotyczy to również brutalnych ataków.

Zleceniodawca i osoba wykonująca przestępstwo mogą w ogóle się nie znać i nigdy wcześniej się nie spotkać.

BKA potwierdza, że wśród rekrutowanych wykonawców pojawiają się nawet osoby mające zaledwie 13 lat.

Najnowsze ustalenia opisuje Tagesschau – Bundeslagebild Organisierte Kriminalität .

Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech wynosi 14 lat

Obecny wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech jest jasno określony w § 19 Strafgesetzbuch.

Przepis mówi, że osoba, która w momencie popełnienia czynu nie ukończyła 14 lat, nie może ponosić odpowiedzialności karnej.

Oznacza to, że nawet w przypadku bardzo poważnego czynu – pobicia, podpalenia czy zabójstwa – 12- lub 13-latek nie może zostać skazany w sądzie karnym tak jak starszy nastolatek.

Obowiązujący przepis można znaleźć bezpośrednio tutaj: § 19 Strafgesetzbuch .

Od 14 lat również nie działa automatycznie prawo dla dorosłych

Po ukończeniu 14 lat sytuacja się zmienia, ale młody człowiek nadal nie jest traktowany tak samo jak dorosły.

Osoby mające od 14 do 17 lat podlegają Jugendgerichtsgesetz.

Sąd musi dodatkowo ustalić, czy nastolatek był pod względem rozwoju moralnego i intelektualnego wystarczająco dojrzały, aby rozumieć bezprawność swojego działania i postępować zgodnie z tym rozumieniem.

Tak wynika z § 3 Jugendgerichtsgesetz .

20 zabójstw i 100 przypadków uszkodzenia ciała w zorganizowanej przestępczości

Nowy raport BKA pokazuje również wzrost brutalności zorganizowanych grup.

W 2025 roku w obszarze zorganizowanej przestępczości odnotowano 20 dokonanych zabójstw.

Rok wcześniej było ich 13.

Liczba dokonanych przypadków uszkodzenia ciała wzrosła natomiast z 77 do 100.

BKA wskazuje, że organizacje przestępcze coraz częściej wykorzystują przemoc do zastraszania przeciwników i egzekwowania swoich interesów.

31 postępowań dotyczyło przede wszystkim przemocy

W 2025 roku prowadzono 683 postępowania związane ze zorganizowaną przestępczością. To najwyższy poziom od 2021 roku.

W 31 postępowaniach głównym obszarem była przestępczość z użyciem przemocy. Rok wcześniej takich spraw było 11.

Łącznie zidentyfikowano 7 988 podejrzanych.

BKA mówi także o coraz większej dostępności broni oraz wzroście liczby uzbrojonych podejrzanych.

„Przemoc jako usługa” – nowy model działania gangów

Jednym z najbardziej niepokojących elementów raportu jest rozwój modelu określanego jako „Crime as a Service”.

W praktyce oznacza to, że jedna osoba lub grupa planuje przestępstwo, inna za nie płaci, a jeszcze ktoś inny wykonuje atak.

Minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt opisywał ten mechanizm jako system, w którym jedna osoba planuje, druga finansuje, a trzecia wykonuje przemoc.

Dzięki mediom społecznościowym znalezienie młodego wykonawcy może odbywać się bez klasycznego wejścia nastolatka do struktury gangu.

Dlaczego gangowi może opłacać się wykorzystać 13-latka?

BKA nie sprowadza powodów rekrutowania nieletnich wyłącznie do niemieckiej granicy odpowiedzialności karnej.

Młode osoby mogą być łatwiejsze do manipulowania, mniej doświadczone, podatne na obietnicę szybkich pieniędzy, statusu lub uznania w mediach społecznościowych.

Jednocześnie w przypadku dziecka poniżej 14 lat istnieje bardzo istotna różnica prawna: nie można go skazać za czyn przestępczy.

To powoduje pytanie, czy obecny wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech nadal odpowiednio odpowiada na sytuacje, w których bardzo młody człowiek świadomie wykonuje brutalne zlecenie.

Brak odpowiedzialności karnej nie oznacza całkowitego braku reakcji

Stwierdzenie, że 13-latek po ciężkim przestępstwie „po prostu idzie do domu”, byłoby nieprawdziwe.

Ponieważ dziecko nie może zostać skazane karnie, do działania mogą wejść przede wszystkim Jugendamt oraz Familiengericht.

Jeżeli istnieje zagrożenie dla dobra dziecka, sąd rodzinny może na podstawie § 1666 Bürgerliches Gesetzbuch zastosować środki konieczne do jego ochrony.

Może chodzić między innymi o obowiązek korzystania z pomocy Jugendhilfe, inne działania wychowawcze, a w bardzo poważnych przypadkach również ingerencję w prawo rodziców do opieki.

Podstawę prawną można sprawdzić tutaj: § 1666 BGB .

Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech już wcześniej wywoływał debatę

Dyskusja o granicy 14 lat nie rozpoczęła się wraz z najnowszym raportem BKA.

W ostatnich latach kilka ciężkich przestępstw popełnionych przez dzieci w wieku 12 i 13 lat doprowadziło do ponownych pytań o zmianę prawa.

W 2026 roku CSU proponowała stworzenie specjalnego „Verantwortungsverfahren” oraz możliwość stosowania Jugendstrafrecht już wobec 12-latków.

Minister spraw wewnętrznych Nadrenii Północnej-Westfalii Herbert Reul z CDU również opowiadał się za ponownym przeanalizowaniem granicy wieku.

AfD przedstawiła w Bundestagu projekt przewidujący obniżenie granicy do 12 lat.

O wcześniejszej debacie informował Deutschlandfunk .

Minister sprawiedliwości: prawo karne nie jest rozwiązaniem wszystkiego

Z drugiej strony wobec obniżenia granicy istnieje poważny sprzeciw.

Federalna minister sprawiedliwości Stefanie Hubig z SPD argumentowała, że prawo karne nie jest uniwersalnym rozwiązaniem problemów z przestępczością dzieci.

Według tego stanowiska w przypadku dzieci pierwszoplanową rolę powinny odgrywać Jugendhilfe oraz sądy rodzinne.

Przeciwnicy obniżenia granicy wskazują także, że rozwój emocjonalny i zdolność do przewidywania konsekwencji u dzieci nadal znacząco różnią się od osób dorosłych.

Eksperci podważają efekt odstraszający

Debata nie dotyczy tylko polityków.

Część specjalistów z zakresu psychiatrii dziecięcej, psychologii i kryminologii uważa, że obniżenie wieku odpowiedzialności karnej w Niemczech nie musi automatycznie zmniejszyć liczby brutalnych czynów.

Ich argument jest prosty: bardzo młodzi sprawcy częściej działają impulsywnie i gorzej przewidują konsekwencje, dlatego groźba procesu lub kary może mieć mniejszy efekt odstraszający niż w przypadku osoby dorosłej.

Zwolennicy zmiany odpowiadają jednak, że przy zaplanowanych ciężkich czynach i działaniu na zlecenie należy rozważyć, czy obecna sztywna granica nadal jest odpowiednia.

Problem może być większy niż samo prawo karne

Rekrutowanie dzieci przez gangi pokazuje również problem platform społecznościowych.

BKA wskazuje, że werbowanie sprawców online rozwija się bardzo dynamicznie i dlatego konieczna jest stała współpraca z operatorami platform.

Młody człowiek nie musi już znać lokalnego gangstera ani należeć do konkretnego środowiska.

Kontakt może zacząć się przez social media lub komunikator, a oferta szybkiego zarobku może pojawić się bez żadnej wcześniejszej relacji.

Czy granica 14 lat powinna zostać?

Nie ma dziś decyzji rządu federalnego o obniżeniu wieku odpowiedzialności karnej.

Obecne prawo nadal jasno wyznacza granicę na 14 lat.

Argument za jej utrzymaniem opiera się przede wszystkim na rozwoju dziecka i przekonaniu, że wobec osób tak młodych skuteczniejsze od klasycznej represji karnej mogą być intensywne działania wychowawcze i terapeutyczne.

Argument za zmianą koncentruje się natomiast na przypadkach bardzo ciężkiej i świadomie zaplanowanej przemocy oraz pytaniu, czy w takich sytuacjach całkowite wyłączenie odpowiedzialności karnej ze względu wyłącznie na wiek jest nadal odpowiednim rozwiązaniem.

Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech – co mówi prawo dziś?

Na dziś sytuacja jest jasna: dziecko, które nie ukończyło 14 lat, nie odpowiada karnie.

Po ukończeniu 14 lat stosowane jest Jugendstrafrecht, a sąd ocenia również dojrzałość młodego sprawcy.

Wiek odpowiedzialności karnej w Niemczech może w przyszłości ponownie stać się przedmiotem prac parlamentarnych, ale obecnie nie została uchwalona żadna zmiana.

Więcej najnowszych informacji dotyczących bezpieczeństwa i prawa znajdziesz w naszej sekcji wiadomości z Niemiec .