Luka w emeryturze w Niemczech. Choroba bez Krankengeld może mieć konsekwencje

Luka w emeryturze w Niemczech może powstać podczas dłuższej choroby, jeśli nie masz prawa do Krankengeld. Deutsche Rentenversicherung wydała 9 września ważne ostrzeżenie dla osób prywatnie ubezpieczonych oraz części osób w ustawowej kasie chorych. W określonych przypadkach można jednak samemu zabezpieczyć okres choroby i zachować miesiące obowiązkowych składek emerytalnych. Kluczowy może być termin trzech miesięcy.

Wiele osób zakłada, że skoro lekarz wystawił Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung i choroba jest oficjalnie zgłoszona, to ten okres automatycznie pozostaje również zabezpieczony w Deutsche Rentenversicherung. Nie zawsze tak jest.

DRV przypomina, że osoby pobierające Krankengeld są podczas niezdolności do pracy zazwyczaj nadal objęte obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym. Problem może pojawić się u osób, które Krankengeld nie otrzymują.

Luka w emeryturze w Niemczech. Kogo dotyczy ostrzeżenie?

Nowy komunikat Deutsche Rentenversicherung nie dotyczy wszystkich pracowników przebywających na zwolnieniu chorobowym.

Jeżeli otrzymujesz normalne Krankengeld z ustawowej kasy chorych, w czasie jego pobierania co do zasady nadal podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu.

Luka w emeryturze w Niemczech może pojawić się przede wszystkim u osób, które są ubezpieczone prywatnie albo należą do ustawowej Krankenversicherung, ale ich wariant ubezpieczenia nie daje prawa do Krankengeld.

Dlaczego brak Krankengeld może odbić się na emeryturze?

Krankengeld to nie tylko pieniądze wypłacane podczas dłuższej choroby. Dla systemu emerytalnego znaczenie ma również to, że w czasie pobierania tego świadczenia zazwyczaj nadal odprowadzane są składki do Rentenversicherung.

Jeśli świadczenia nie ma i nie istnieje inna podstawa obowiązkowego ubezpieczenia, może zabraknąć miesięcy z Pflichtbeiträge.

Właśnie dlatego luka w emeryturze w Niemczech może mieć znaczenie nie tylko dla późniejszej wysokości świadczeń, ale przede wszystkim dla spełnienia określonych okresów ubezpieczeniowych.

Największe ryzyko dotyczy Erwerbsminderungsrente

Deutsche Rentenversicherung wskazuje przede wszystkim osoby, które potrzebują obowiązkowych okresów składkowych, aby zachować prawo do Erwerbsminderungsrente.

To renta wypłacana osobom, które ze względów zdrowotnych nie są już w stanie pracować w pełnym zakresie.

Jednym z podstawowych warunków jest co do zasady posiadanie przynajmniej pięciu lat ubezpieczenia oraz minimum trzech lat obowiązkowych składek w okresie pięciu lat przed powstaniem niezdolności do pracy. Istnieją jednak ustawowe wyjątki i zasady wydłużania tego okresu.

Jeżeli komuś właśnie brakuje wymaganych miesięcy, luka w emeryturze w Niemczech podczas choroby może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje niż samo nieznaczne obniżenie przyszłej emerytury.

Można samemu złożyć wniosek o obowiązkowe ubezpieczenie

Niemieckie przepisy przewidują rozwiązanie. Osoba niezdolna do pracy bez prawa do Krankengeld może w określonych warunkach złożyć wniosek o objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym na czas choroby.

Podstawą jest § 4 ust. 3 SGB VI. Warunkiem jest między innymi to, aby w ostatnim roku przed rozpoczęciem niezdolności do pracy dana osoba była ostatnio objęta obowiązkowym ubezpieczeniem w Deutsche Rentenversicherung.

Takie zabezpieczenie może obowiązywać maksymalnie przez 18 miesięcy.

Dzięki temu luka w emeryturze w Niemczech może zostać zastąpiona pełnoprawnym okresem obowiązkowego ubezpieczenia.

Masz trzy miesiące. Ten termin może być bardzo ważny

Tu znajduje się jeden z najważniejszych punktów całego ostrzeżenia.

Jeżeli wniosek zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od początku niezdolności do pracy, obowiązkowe ubezpieczenie może zostać ustalone od początku choroby, z uwzględnieniem wcześniejszego okresu obowiązkowego ubezpieczenia, na przykład dalszej wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę.

Jeżeli wniosek zostanie złożony później, ubezpieczenie zaczyna się co do zasady dopiero od dnia następującego po wpłynięciu wniosku.

Luka w emeryturze w Niemczech nie zostanie jednak uzupełniona za darmo

Osoby bez Krankengeld, które zdecydują się na Versicherungspflicht auf Antrag, muszą same opłacać składki emerytalne.

DRV oblicza podstawę składki zasadniczo od 80 procent ostatniego ubezpieczonego wynagrodzenia lub dochodu sprzed rozpoczęcia niezdolności do pracy.

Aktualna stawka składki Rentenversicherung w 2026 roku wynosi 18,6 proc.

W przeciwieństwie do zwykłego pracownika nie ma tutaj typowego podziału składki pół na pół między pracownika i pracodawcę. Osoba korzystająca z tego rozwiązania bez Krankengeld pokrywa składkę samodzielnie.

Ile może kosztować uzupełnienie składek?

Przykład pokazuje skalę kosztów. Załóżmy, że przed chorobą miesięczne wynagrodzenie podlegające składkom wynosiło 3000 euro brutto.

Podstawą byłoby wtedy w uproszczeniu 80 proc. tej kwoty, czyli 2400 euro. Przy stawce Rentenversicherung 18,6 proc. miesięczna składka wyniosłaby około 446,40 euro.

To tylko przykład obliczeniowy. Rzeczywista kwota zależy od konkretnego przebiegu ubezpieczenia i dochodu ustalonego przez Rentenversicherung.

Dlaczego Minijob może być tutaj szczególnie interesujący?

Deutsche Rentenversicherung zwróciła uwagę również na osoby, które przed chorobą wykonywały ubezpieczony Minijob.

Jeżeli wcześniejsze zarobki były niskie, również 80 proc. podstawy do naliczania składki jest odpowiednio niższe. W efekcie obowiązkowe okresy składkowe można w niektórych przypadkach zabezpieczyć za znacznie mniejszą miesięczną kwotę.

Aktualne zasady dotyczące takiego zatrudnienia opisaliśmy w naszym poradniku: Minijob w Niemczech. Limity i najważniejsze zasady .

Czy każda choroba oznacza lukę w Rentenversicherung?

Nie. I to trzeba podkreślić bardzo wyraźnie.

Luka w emeryturze w Niemczech nie powstaje automatycznie przy każdym L4. Osoby zatrudnione zazwyczaj najpierw otrzymują dalszą wypłatę wynagrodzenia od pracodawcy, a później, jeśli spełniają warunki, Krankengeld.

W takich typowych przypadkach system emerytalny jest nadal zabezpieczony.

Problem dotyczy szczególnych sytuacji, w których po zakończeniu wcześniejszego obowiązkowego ubezpieczenia dana osoba pozostaje niezdolna do pracy, ale nie ma prawa do Krankengeld ani innej podstawy do obowiązkowego odprowadzania składek.

A co z Anrechnungszeit za okres choroby?

Niemieckie prawo zna również tak zwane Anrechnungszeiten, czyli okresy bez składek, które pod pewnymi warunkami mogą być uwzględniane przy emeryturze.

Nie należy jednak zakładać, że automatycznie rozwiązują one każdy problem. Sposób zaliczenia choroby zależy od tego, jaka sytuacja ubezpieczeniowa występowała wcześniej i czy dana osoba mogła skorzystać z obowiązkowego ubezpieczenia na wniosek.

Dlatego DRV zaleca indywidualną kontrolę przebiegu ubezpieczenia zamiast samodzielnego zakładania, że choroba „na pewno się zaliczy”.

Luka w emeryturze w Niemczech może wyjść na jaw dopiero po latach

To właśnie jest największy problem. Brak jednego czy kilku okresów składkowych nie musi być zauważalny od razu.

Dopiero przy sprawdzaniu Versicherungsverlauf albo składaniu wniosku o konkretną rentę może się okazać, że brakuje wymaganego okresu.

Dlatego osoby po dłuższej chorobie powinny regularnie kontrolować historię swojego ubezpieczenia emerytalnego.

Jak złożyć wniosek?

Deutsche Rentenversicherung udostępnia formularz V0030 dotyczący wniosku o Versicherungspflicht między innymi na okres niezdolności do pracy.

Do formularza mogą być potrzebne dokumenty potwierdzające Arbeitsunfähigkeit oraz informacje dotyczące wcześniejszego wynagrodzenia i ubezpieczenia.

DRV udostępnia również formularz V0031 z objaśnieniami oraz szczegółowe informacje dla osób składających wniosek.

W razie wątpliwości można skorzystać z bezpłatnej infolinii Deutsche Rentenversicherung pod numerem 0800 1000 4800.

Co to oznacza dla Polaków pracujących w Niemczech?

Zasady dotyczą dokładnie tak samo Polaków objętych niemieckim systemem ubezpieczenia emerytalnego.

Szczególną uwagę powinny zwrócić osoby samozatrudnione, prywatnie ubezpieczone oraz osoby, które świadomie wybrały ustawowe ubezpieczenie zdrowotne bez prawa do Krankengeld.

Luka w emeryturze w Niemczech może być szczególnie istotna dla osób mających krótszą historię składkową w tym kraju albo zbliżających się do spełnienia konkretnego okresu wymaganego do świadczenia.

Nie należy też zakładać, że okresy przepracowane wcześniej w Polsce są bez znaczenia. W ramach przepisów unijnych okresy ubezpieczenia z różnych państw mogą mieć znaczenie przy ustalaniu praw emerytalnych. Konkretne rozliczenie zależy jednak od rodzaju świadczenia i indywidualnej historii ubezpieczeniowej.

Nie czekaj do momentu składania wniosku o rentę

Najważniejszy przekaz Deutsche Rentenversicherung jest prosty: problem najlepiej rozwiązać wtedy, gdy okres choroby jeszcze trwa, a nie wiele lat później.

Jeżeli nie masz Krankengeld, warto od razu sprawdzić, czy luka w emeryturze w Niemczech może dotyczyć właśnie Ciebie.

Szczególnie że przy wniosku złożonym w ciągu trzech miesięcy możliwe jest objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem od wcześniejszego momentu. Po przekroczeniu tego terminu część okresu może pozostać poza wnioskowanym ubezpieczeniem.

Luka w emeryturze w Niemczech. Najważniejsze zasady